De Hermitage Amsterdam werd op 20 juni 2009 geopend met de tentoonstelling “Aan het Russische hof. Paleis en protocol in de negentiende eeuw”. De tentoonstelling, te zien van 20 juni 2009 tot en met 31 januari 2010, speelde zich af in een eeuw van zes tsaren. De eerste is de minder bekende Paul I, de zoon van Catharina de Grote, de laatste Nicolaas II, de tragische laatste tsaar van Rusland. Zij openden en besloten een tijd van schitterende hofcultuur en groot politiek en sociaal rumoer.De tentoonstelling
St.-Petersburg rond 1900: het Winterpaleis met alle bijgebouwen is al bijna 150 jaar het kloppende hart van het Russische keizerlijk hof. Vanuit deze residentie wordt het lot bepaald van het immense land en zijn bewoners. De tsaren houden er een luxueus hof op na dat vriend en vijand imponeert. Tegelijkertijd is het hofleven onderworpen aan een strikt protocol, zowel privé als publiek. De tentoonstelling laat de 2 gezichten van het hof zien: een streng geregisseerde audiëntie en een feestelijk ceremonieel bal.
Audiëntie
Een audiëntie is het fronttoneel van het officiële hofleven. Het ceremonieel vindt plaats in de Sint-Joriszaal van het Winterpaleis. De tsaar staat met zijn echtgenote op het podium bij de troon, hoog boven de andere aanwezigen. Behalve de troon met baldakijn staat er geen meubilair, dat wordt niet passend geacht in een troonzaal. De aankleding bestaat slechts uit stenen vazen. Familie, hovelingen (leden van de Russische adel) en lokale genodigden staan in hiërarchische volgorde in lange rijen: de dames in hun officiële uniformjapon, de mannen in hofuniform. De gasten zijn ambassadeurs of staatshoofden van buitenlandse komaf. Over en weer worden formaliteiten en geschenken uitgewisseld.
Naar het bal!
Een van de belangrijkste feestelijke evenementen aan het hof is het Grote Bal, de opening van het seizoen. Tot de 3000 gasten behoren hovelingen van de hoogste rangen, buitenlandse diplomaten, officieren en speciale gasten van het Keizerlijk Huis. Het bal vindt plaats in de Nicolaaszaal van het Winterpaleis. Het Grote Bal wordt doorgaans geopend door de ceremoniemeester. Op de muziek van een grande polonaise opent de tsaar de dans met de echtgenote van de hoogste diplomaat. Deze danst op zijn beurt met de tsarina. De grootvorstinnen dansen met de ambassadeurs, de grootvorsten met hun eigen echtgenotes. De belangrijkste dansen, die al jong worden geleerd en geoefend, zijn de contredanse, de quadrille, de rondedans, en soms ook Russische volksdansen. De versiering van de zaal, de gevarieerde feestkleding, het weelderige diner, het roken en kaartspelen als alternatief amusement, en het traditionele afsluitende vuurwerk maken het hofbal tot een sprankelend en adembenemend spektakel.
Bron: website Hermitage (november 2009).