VS, New Mexico: Bandelier National Monument

externe links: - National Park Service - American Southwest

Bandelier NM is vernoemd naar amateur antropoloog en historicus Adolph Bandelier die aan het eind van de 19de eeuw door zuidwest Noord Amerika reisde om de gebruiken, sociale samenhang en de verhuisbewegingen van de oude volkeren te bestuderen. Hij kreeg hiervoor een bescheiden bijdrage van het Archaeological Institute of America en werd in korte tijd een kenner. In 1880 werd hij door bewoners uit Cochiti Pueblo naar Frijoles Canyon gebracht. Hij was zeer onder de indruk van dit gebied en beschreef en onderzocht het uitgebreid. Het werk van Bandelier was een belangrijke basis voor het onderzoek van archeoloog E. L. Hewett in het begin van de 20ste eeuw. Hewett zag het belang van het beschermen van dit gebied en heeft veel invloed gehad op het tot stand brengen van Bandelier NM in 1916. Het park ligt zo’n 15 mijl ten zuiden van Los Alomos en is te bereiken via hwy 4. Langs deze weg staan veel “geheimzinnige” laboratoria van de Los Alamos National Laboratory. Vlak na de ingang van het monument ligt rechts van de weg Juniper Campground. Deze mooie camping ligt in het hogere gedeelte, het Pajarito Plateau, van het park. Het bezoekerscentrum en de meeste bezienswaardigheden zijn in het lagere gedeelte, Frijoles Canyon, te vinden. Frijoles Canyon is gevormd door het uitslijten van het vulkanische gesteente (voornamelijk tuff) door Frijoles Creek, die ontspringt in de Jemez Mountians en uitmondt in de Rio Grande. In Frijoles Canyon en de omliggende canyons in het monument zijn honderden ruïnes te vinden. Lange tijd woonden men in kleine gemeenschappen (1 of 2 families) verspreid over het gebied. Vanaf ongeveer 1150 nam de populatie toe (wellicht doordat Anasazi uit andere gebieden hier hun heil zochten) en ging men in iets grotere groepen bij elkaar wonen. Twee eeuwen later nam het aantal dorpen af en werden de dorpen nog groter. Er zijn restanten van kleinere gebouwen teruggevonden waarvan men aanneemt dat ze als een soort seizoenswoning werden gebruikt, zodat men dicht bij de gewassen kon verblijven en het niet nodig was om steeds terug naar het dorp te gaan. Aan het begin van de 16de eeuw verliet de bevolking dit gebied. Er wordt van uit gegaan dat een deel van hen zich wel in de nabije omgeving heeft gevestigd en dat zij de voorouders zijn van de bewoners van Cochiti Pueblo en San Ildefonso Pueblo.   Tyuonyi Tyuonyi (vanaf talus houses) Long House talus houses Achter het bezoekerscentrum leidt een schaduwrijk pad langs Frijoles Creek naar een meer open landschap en de eerste ruïne Tyuonyi. Dit ronde dorp bestond uit 2 verdiepingen en bood onderdak aan een grote groep Anasazi. Het dorp is opgegraven, gedeeltelijk hersteld en biedt een goed beeld van de tijd (13de eeuw) dat het aantal dorpen afnam en de dorpen groter werden. Iets verderop zijn rotswoningen, ook wel talus houses genoemd, in wand aan de zonnige kant van de canyon gebouwd. Een aantal kan van binnen worden bekeken, na een stukje klimmen via een ladder. Het pad leidt verder naar de andere rotswoningen, die Long House worden genoemd. Het bestond vroeger uit een lange rij huizen van 2 of 3 verdiepingen die tegen de rotswand waren aangebouwd. De verdiepingen zijn er echter niet meer. De gaten waar de balken in waren verankerd, zijn nog goed zichtbaar. Na de rotswoningen loopt het pad over Frijoles Creek en kan men via het Nature Trail terug lopen naar het bezoekerscentrum. Het is ook mogelijk om nog even de andere kant op te lopen naar Ceremonial Cave. Deze holte in de canyonwand is te bereiken via een paar ladders, wat door veel mensen als een beetje eng wordt ervaren. Er is een reconstructie van een kiva te zien en het biedt een mooi uitzicht. Vlak bij het bezoekerscentrum is het beginpunt van de Falls Trail, die uitkijkpunten biedt op de Upper Falls, Lower Falls en uiteindelijk de Rio Grande. Vanaf Juniper Campground is via een trail van 1 mijl een uitkijkpunt te bereiken dat een prachtig uitzicht op Tyuonyi biedt. talus houses Long House Ceremonial Cave Tyuonyi Overlook Long House Tsankawi is een apart gedeelte van Bandelier NM dat op zo’n 12 mijl van de hoofdingang aan hwy 4 ligt. Een trail van 1,5 mijl loopt over rotsen, via een aantal ladders en soms via hele smalle in de rots gesleten paden. Het Pajarito Plateau heeft een heel stelsel van dergelijke paden die door de eeuwen heen in de rots zijn gesleten door de generaties aan bewoners die van hun huizen naar de velden en weer terug liepen. Het kan hier heel warm zijn dus vergeet niet om voldoende water mee te nemen. Een gedeelte van de trail loopt over een niet uitgegraven grote ruïne, waar nauwelijks iets van te zien is. Het biedt wel een mooi uitzicht op de omgeving: in het westen de Jemez Mountains, in het oosten de Sangre de Cristo Mountains. Het hele gebied behoort tot het zogenaamde Rio Grande Rift waar de Rio Grande doorheen stroomt. Hier wonen de afstammelingen van de mensen die eeuwen geleden in Tsankawi en omliggende dorpen woonden. Tsankawi is waarschijnlijk in de 15e eeuw gebouwd en bewoond tot laat in de 16e eeuw. Het was een groot dorp met zo’n 350 kamers, 2 en plaatselijk misschien wel 3 etages hoog. Niet alle kamers werden als woning gebruikt. Men had ook ruimte nodig voor religieuze rituelen (kiva) en de opslag van de geoogste gewassen. Uit onderzoek van jaarringen van bomen maakt men op dat er een lange droge periode was aan het einde van de 16e eeuw, waardoor de oogsten waarschijnlijk slecht waren. Men vermoedt dat dit de reden was voor het vertrek uit Tsankawi, maar er zouden ook andere oorzaken aan ten grondslag kunnen liggen.